DEORBIX:
yörüngeyi temizle
Alçak Dünya yörüngesi hiç olmadığı kadar kalabalık: çalışan binlerce uydunun yanında ömrünü doldurmuş uydular, roket gövdeleri ve çarpışma parçaları dolaşıyor. Her çarpışma yeni parçalar üretir, zincirleme bir etkiye (Kessler sendromu) yol açabilir. DEORBIX uyduları parçalayarak değil, atmosfere kontrollü indirip yakarak imha eden sistemler geliştirir.
Neden?
Parçalamak değil,
yakmak
Bir uyduyu yörüngede patlatmak ya da çarparak yok etmek onu yüzlerce yeni çöpe böler. Kalıcı çözüm, nesneyi yeterince alçaltıp atmosferin sürtünmesiyle yanmasını sağlamaktır. Düzenleyiciler de bu yönde: ABD FCC 2022'de alçak yörüngedeki uyduların görev bitiminden sonra 5 yıl içinde yörüngeden çıkarılmasını şart koştu, ESA "Sıfır Enkaz" yaklaşımını benimsedi.
Sistemler
Üç parçalı
temizlik zinciri
En ucuz uzay çöpü, hiç oluşmayan çöptür. Bu yüzden DEORBIX'in ilk iki ürünü uydu fırlatılmadan önce takılır; üçüncüsü, sahibi olmayan ya da arızalı nesneleri yörüngede yakalamak içindir.
Sürüklenme yelkeni
CubeSat ve küçük uydulara takılan katlanmış bir zar. Görev bitince açılır, uydunun yüzey alanını onlarca kat büyütür; üst atmosferdeki seyrek hava onu on yıllar yerine birkaç yıl, alçak yörüngede aylar içinde alçaltır ve yakar. Uydu arızalansa bile zamanlayıcı ile kendiliğinden açılır.
Kenetlenme plakası
Uydunun gövdesine fırlatma öncesi vidalanan pasif plaka: manyetik yakalama yüzeyi, optik hedefler ve mekanik tutamak. Yıllar sonra bir römorkörün arızalı uyduyu güvenle tutmasını sağlar. Kütle ve maliyet etkisi küçüktür.
Yakalayıcı römorkör (konsept)
Hedefe yaklaşıp dönüşünü eşleyen, plakaya ya da robot kolla gövdeye kenetlenen servis aracı. Perigeyi düşürerek nesneyi okyanusun ıssız bölgesine (Point Nemo) güdümlü atmosfere girişe sokar; yanmayan parçalar insanlardan uzağa düşer.
Mühendislik yaklaşımı
Yörünge ömrü, atmosfer yoğunluğu modeli ve güneş etkinliğiyle hesaplanır; yelken boyutu, uydunun kütle-alan oranına göre seçilir. Tasarımlar, ESA'nın DRAMA ve CNES'in STELA gibi uyumluluk araçlarıyla doğrulanacak ve kalıntıların yerde risk oluşturmaması için yanma analizi yapılacak.
FRAGWATT'te kullandığımız yaklaşım burada da geçerli: güç elektroniği, gömülü firmware, termal model ve güvenilir parçalar. Uzay için radyasyona dayanıklı bileşen seçimi ve arıza toleransı ek bir katmandır.